Xây dựng thương hiệu rắn Vĩnh Sơn gắn liền với phát triển dịch vụ - du lịch


Làng nghề Vĩnh Sơn, huyện Vĩnh Tường là một làng nghề truyền thống độc đáo. Hầu hết các hộ gia đình trong làng đều có nghề nuôi, chăm sóc và cung cấp các sản phẩm từ rắn. Rắn được nuôi hầu hết thuộc nhóm rắn hổ mang, rắn hổ trâu. Sống chung với những con rắn độc hàng ngày, nhưng những người dân nơi đây coi đó như những con vật gần gũi, thân thiết và gắn bó với chúng, cả về đời sống và kinh tế.

Vĩnh Sơn là xã nhỏ nằm ở gần Trung tâm thị trấn Vĩnh Tường - huyện Vĩnh Tường. Nhìn bên ngoài, Vĩnh Sơn cũng như bao làng quê yên bình khác của tỉnh Vĩnh Phúc với những ngôi nhà mái ngói, mái bằng san sát hai bên đường. Nhưng ít ai biết được trong những ngôi nhà đó có cả chục, cả trăm thậm chí cả nghìn con rắn đang được chăm sóc, nuôi dưỡng. Và nơi đây đã nổi tiếng khắp gần xa bởi nghề chăn nuôi và chế biến các sản phẩm từ con rắn.

Đến nay, chưa tìm thấy một tài liệu nào nói về sự ra đời và tồn tại của làng nghề này. Người ta chỉ truyền miệng nhau: Vĩnh Sơn còn có tên gọi cổ là Sơn Tang (hay còn có một tên khác là Hai Nước), nhân dân sống bằng nghề nông là chính. Xưa kia vùng này còn hoang sơ và rậm rạp, là nơi loài rắn thường hay trú ngụ. Vào những dịp nông nhàn, thanh niên trai tráng của làng này thường đi tìm bắt rắn hoang, bán cho các nhà giàu ngâm rượu và làm thuốc. Từ việc săn bắt rắn, người dân Vĩnh Sơn đã biết nhốt, nuôi rắn rồi cho sinh sản để làm thịt và chế biến rượu rắn, kinh nghiệm đó được truyền lại cho đến ngày nay. Nghề nuôi rắn được truyền từ đời này sang đời khác rồi trở thành một nghề đặc trưng của đất Vĩnh Sơn.

Năm 1979, xã Vĩnh Sơn đã xây dựng một trại rắn trung tâm để nuôi rắn sinh sản và chế biến các sản phẩm từ con rắn. Được sự giúp đỡ của các nhà khoa học đầu ngành, trại rắn đã cho ra đời những sản phẩm nổi tiếng: Rắn sinh sản và rắn thương phẩm, cao rắn, rượu rắn cổ truyền.

Mô hình chăn nuôi rắn hổ mang của gia đình ông Hà Đức Dũng, thôn 3, xã Vĩnh Sơn (Vĩnh Tường)

 thành viên của HTX Chăn nuôi và Chế biến rắn Thịnh Hưng cho thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm

Từ năm 2006, làng nghề rắn Vĩnh Sơn đã được UBND tỉnh công nhận là làng nghề truyền thống; năm 2007 được Hiệp hội làng nghề Việt Nam công nhận là một trong 12 làng nghề tiêu biểu toàn quốc. Sau khi nghề nuôi rắn Vĩnh Sơn được Nhà nước công nhận một cách hợp pháp. Những người nuôi dưỡng và những thương lái buôn bán rắn được cung cấp một loại “Giấy thông hành”, do vậy thương hiệu rắn Vĩnh Sơn lại càng khẳng định được tên tuổi của mình và thị trường buôn bán sản phẩm này không ngừng được mở rộng. Để duy trì và phát triển làng nghề, năm 2008, Hội làng nghề rắn Vĩnh Sơn được thành lập với mục đích tạo cơ hội cho người chăn nuôi trao đổi những kinh nghiệm sản xuất, đồng thời thống nhất và duy trì thị trường ổn định các sản phẩm đầu ra của con rắn. Hiện với hơn 200 hội viên đang sinh hoạt trong Hiệp hội làng nghề rắn Vĩnh Sơn, các sản phẩm từ rắn như: Nọc rắn, rắn ngâm rượu, cao rắn, thịt rắn, thịt rắn đóng hộp tại Vĩnh Sơn đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp Giấy chứng nhận nhãn hiệu tập thể. Đặc biệt, trong những năm gần đây, Trung ương và tỉnh đã có nhiều cơ chế, chính sách quan tâm, hỗ trợ để làng nghề chăn nuôi, chế biến rắn Vĩnh Sơn tiếp tục giữ được truyền thống, kinh nghiệm và ngày càng phát triển, đóng góp đáng kể vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, góp phần giảm nghèo, nâng cao thu nhập và ổn định việc làm cho người dân; một số sản phẩm được chế biến từ rắn đã dần hình thành và có thị trường tiêu thụ.

Năm 2018 Hội làng nghề rắn Vĩnh Sơn được cục Sở hữu trí tuệ - Bộ Khoa học & Công nghệ

cấp giấy chứng nhận nhãn hiệu tập thể.

Theo quy hoạch của UBND tỉnh, đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030, xã Vĩnh Sơn (Vĩnh Tường) sẽ xây dựng thành điểm “Làng nghề chăn nuôi rắn - du lịch - dịch vụ”. Đây là cơ hội để người dân Vĩnh Sơn mở rộng chăn nuôi và có thêm cơ hội quảng bá sản phẩm, thương hiệu làng nghề rắn truyền thống của địa phương. Theo đó, đến nay địa phương đã quy hoạch một khu chăn nuôi tập trung, giới thiệu sản phẩm và chế biến các sản phẩm về rắn. Bên cạnh đó hiện nay địa phương cũng đang tiến hành phối hợp với các doanh nghiệp, các nhà khoa học nghiên cứu mô hình nuôi mới cho hiệu quả về kinh tế cũng như bảo vệ môi trường, các sản phẩm liên quan đến con rắn như thuộc da, các sản phẩm chức năng về con rắn. Trong thời gian tới, địa phương sẽ đưa toàn bộ các hộ chăn nuôi rắn, các hộ sản xuất kinh doanh và các hộ chế biến sản phẩm ra khu tập trung. Cùng với đó địa phương sẽ tiến hành các biện pháp liên quan đến công tác quản lý như: Sử dụng kháng sinh trong quá trình chăn nuôi, các vấn đề gây ô nhiễm môi trường… đó là những chia sẻ của ông Hạ Văn Hùng, Phó chủ tịch UBND xã Vĩnh Sơn.

Hiệu quả kinh tế mà con rắn đem lại cho người dân Vĩnh Sơn đã góp phần làm thay đổi bộ mặt nông thôn, đời sống nhân dân ngày càng khởi sắc. Song, việc bảo tồn và phát triển làng nghề rắn truyền thống Vĩnh Sơn đang đặt ra nhiều vấn đề, nhất là phải có sự liên kết giữa người chăn nuôi và thị trường tiêu thụ, tránh điệp khúc “được mùa mất giá”. Bên cạnh đó, để bảo vệ môi trường, người nuôi rắn Vĩnh Sơn mong muốn các cấp chính quyền sớm đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, triển khai dự án, đưa sản phẩm rắn Vĩnh Sơn vươn xa ra thị trường trong nước và quốc tế./.

Ngày đăng: 02/04/2019 Tác giả: Trần Hanh - Số lần được xem: 241